Бел грижаси — бу умуртқа поғонаси дискларининг шикастланиши натижасида келиб чиқадиган оғриқли ҳолат бўлиб, кўплаб инсонларнинг ҳаётига салбий таъсир кўрсатади. Аммо, қизиқ бир савол туғилади: бу касаллик ҳаммада бир хилда учрайдими ёки маълум касб эгалари кўпроқ хавф остидами? Келинг, бу саволга жавоб топишга ҳаракат қиламиз.
Бел грижаси хавфи юқори бўлган касблар:
Турли хил касблар умуртқа поғонасига тушадиган юклама ва стресс даражасига кўра бел грижаси хавфини ошириши мумкин. Қуйида энг кўп хавф остида бўлган касблар келтирилган:
Оғир жисмоний меҳнат билан шуғулланувчилар (Юк ташувчилар, қурувчилар, завод ишчилари ва бошқалар): Ушбу касбларда доимий равишда оғир юк кўтариш, нотўғри ҳолатда эгилиш ва бурилиш каби ҳаракатлар умуртқа дискларига ҳаддан ташқари босим ўтказади. Айниқса, юкни нотўғри кўтариш техникасидан фойдаланиш хавфни янада оширади.
Ҳамширалар ва тиббиёт ходимлари: Ҳамширалар кун давомида беморларни кўтариш ва ҳаракатлантириш, узоқ вақт давомида оёқда туриш ёки эгилиш каби ҳаракатларни бажаришга мажбур бўладилар. Бу эса умуртқа поғонасига катта юк туширади.
Ҳайдовчилар (юк машиналари, такси ва бошқа транспорт воситалари ҳайдовчилари): Узоқ вақт давомида бир хил ҳолатда ўтириш, вибрация ва тўсатдан тормозлаш каби омиллар умуртқа дискларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Нотўғри ўриндиқ ҳолати ҳам муаммони янада кучайтиради.
Офис ходимлари: Гарчи офис иши жисмонан оғир бўлмаса-да, узоқ вақт давомида нотўғри ҳолатда ўтириш умуртқа поғонасига босимни оширади. Кам ҳаракатли ҳаёт тарзи ва нотўғри эргономика ҳам бел грижаси хавфини оширувчи омиллардир.
Ўқитувчилар ва маърузачилар: Узоқ вақт давомида оёқда туриш ёки ноқулай ҳолатда ёзув тахтасида ёзиш умуртқа поғонасида зўриқишни келтириб чиқариши мумкин.
Ландшафт дизайнерлари ва боғбонлар: Доимий равишда эгилиш, чўккалаш ва оғир буюмларни кўтариш каби ҳаракатлар бел грижаси хавфини оширади.
Санитар техниклар (Плумберлар): Турли хил ноқулай ва эгилган ҳолатларда ишлаш умуртқа поғонасига катта босим ўтказади.
Тозалаш хизмати ходимлари: Узоқ вақт давомида эгилиш, бурилиш ва оғир ускуналарни кўтариш каби ҳаракатлар белга зарар етказиши мумкин.
Нима учун бу касблар хавф остида?
Юқорида санаб ўтилган касбларнинг барчаси умумий хусусиятларга эга:
Оғир жисмоний юклама: Доимий равишда оғир нарсаларни кўтариш ёки ҳаракатлантириш.
Такрорий ҳаракатлар: Бир хил ҳаракатларни қайта-қайта бажариш.
Нотўғри позициялар: Узоқ вақт давомида эгилган, бурилган ёки ноқулай ҳолатда бўлиш.
Узоқ вақт давомида бир хил ҳолатда бўлиш: Узоқ вақт ўтириш ёки туриш.
Вибрация: Транспорт воситалари ҳайдовчилари каби вибрацияга доимий таъсир қилиш.
Ушбу омиллар умуртқа дискларига ортиқча босим ўтказади, уларнинг тезроқ эскиришига ва ёрилиш хавфининг ошишига олиб келади.
Хавфни камайтириш мумкинми?
Албатта, агар сиз юқорида кўрсатилган касблардан бирида ишласангиз ҳам, бел грижаси хавфини камайтириш учун бир қатор чоралар кўришингиз мумкин:
Тўғри техникаларни ўрганинг: Оғир юкларни кўтариш ва туширишда тўғри техникалардан фойдаланинг.
Эргономикани яхшиланг: Иш жойингизни (стул, стол, монитор ва бошқалар) ўзингизга мослаштиринг. Узоқ вақт ўтиришга тўғри келганда, ҳар 20-30 дақиқада танаффус қилинг ва енгил машқлар бажаринг.
Мунтазам машқ қилинг: Бел ва қорин мушакларини мустаҳкамловчи машқлар умуртқа поғонасини қўллаб-қувватлашга ёрдам беради.
Тўғри овқатланинг ва соғлом вазнни сақланг: Ортиқча вазн белга тушадиган юкни оширади.
Дам олинг ва стрессни бошқаринг: Сурункали стресс мушакларнинг таранглашувига олиб келиши мумкин.
Қулай кийим ва пойабзал кийинг: Иш пайтида қулай ва ҳаракатга халақит бермайдиган кийим ва пойабзал танланг.
Оғриқни эътиборсиз қолдирманг: Агар белда оғриқ сезсангиз, дарҳол шифокорга мурожаат қилинг.
Хулоса
Умуртқа поғонаси диск чурраси (бел грижаси) кўпроқ оғир жисмоний меҳнат, такрорий ҳаракатлар ёки узоқ вақт давомида ноқулай ҳолатда бўлишни талаб қиладиган касб эгаларида учрайди. Аммо, тўғри профилактика чоралари ва эҳтиёткорлик орқали хавфни сезиларли даражада камайтириш мумкин. Ўз соғлиғингизга эътиборли бўлинг ва умуртқа поғонасини ҳимоя қилиш учун зарур чораларни кўринг!
